અનંત નેશનલ યુનિવર્સિટીએ રોજ આયોજિત સંશોધન પ્રસારણ વર્કશોપ દરમિયાન ગુજરાતના શહેરી અને ગ્રામીણ યુવાનો પર ડિજિટલ ઇન્ડિયા પહેલની અસર પરના તેના ICSSR-ફંડેડ સંશોધનના તારણો રજૂ કર્યા. અનંત નેશનલ યુનિવર્સિટીના એસોસિયેટ પ્રોફેસર ડૉ. સુભલક્ષ્મી મહાપાત્રા, અનંત નેશનલ યુનિવર્સિટીના એસોસિયેટ પ્રોફેસર ડૉ. દિતિ પુંડ્રિક વ્યાસ અને IIM અમદાવાદના પ્રોફેસર ડૉ. સુભાદીપ રોયના નેતૃત્વમાં આ અભ્યાસમાં શહેરી અને ગ્રામીણ વસ્તીમાં ડિજિટલ ઉપયોગની પેટર્નમાં તફાવતોની તપાસ કરવામાં આવી હતી અને ડિજિટલ વિભાજનને દૂર કરવા માટે વ્યૂહરચનાઓ અને નીતિગત ફેરફારો સૂચવવામાં આવ્યા હતા. આ વર્કશોપમાં પ્રતિષ્ઠિત નિષ્ણાતો સાથે પેનલ ચર્ચા યોજાઈ હતી, જેમાં ધ ક્વોન્ટમ હબના સ્થાપક ભાગીદાર અને યંગ લીડર્સ ફોર એક્ટિવ સિટીઝનશિપ (YLAC) અને ધ ક્વોન્ટમ હબ કન્સલ્ટિંગના સહ-સ્થાપક શ્રી રોહિત કુમાર; IIM અમદાવાદના એસોસિયેટ પ્રોફેસર પ્રોફેસર રજત શર્મા; PHC મજેવાડીના મેડિકલ ઓફિસર ડૉ. દિગ્નેશ વાછાણી અને Pay10ના CEO ડૉ. અતુલ મહેતાનો સમાવેશ થાય છે. પ્રોફેસર સુભાદીપ રોય દ્વારા સંચાલિત, પેનલે સંશોધનમાંથી મુખ્ય આંતરદૃષ્ટિ અને મહત્વપૂર્ણ તારણો શોધી કાઢ્યા હતા. મિશ્ર પદ્ધતિના અભિગમનો ઉપયોગ કરીને હાથ ધરવામાં આવેલા આ સંશોધનમાં ગાંધીનગર અને કચ્છના 450 ઉત્તરદાતાઓના ડેટાનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં આંકડાકીય પરીક્ષણો દ્વારા માત્રાત્મક આંતરદૃષ્ટિ અને વિષયોનું વિશ્લેષણ દ્વારા ગુણાત્મક દ્રષ્ટિકોણ આપવામાં આવ્યો હતો. તારણો દર્શાવે છે કે UPI અને Google Pay જેવા ડિજિટલ ચુકવણી પ્લેટફોર્મ્સે નાણાકીય સમાવેશમાં નોંધપાત્ર સુધારો કર્યો છે, શહેરી યુવાનો તેમના ગ્રામીણ સમકક્ષો કરતાં ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ સાથે વધુ સક્રિય રીતે જોડાયા છે. પુરુષો મુખ્યત્વે ડિજિટલ નાણાકીય સેવાઓનો ઉપયોગ કરે છે, જ્યારે મહિલાઓ, ખાસ કરીને શહેરી વિસ્તારોમાં, ઉદ્યોગસાહસિકતા માટે ડિજિટલ સાધનોનો ઉપયોગ કરે છે, ઓનલાઇન બજારો દ્વારા તેમના વ્યવસાયોનો વિસ્તાર કરે છે. સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સે યુવાનોના આત્મવિશ્વાસને વધારવા, સ્વ- અભિવ્યક્તિ અને સમુદાય જોડાણને પ્રોત્સાહન આપવામાં પણ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે. મિશ્ર પદ્ધતિના અભિગમનો ઉપયોગ કરીને હાથ ધરવામાં આવેલા આ સંશોધનમાં ગાંધીનગર અને કચ્છના 450 ઉત્તરદાતાઓના ડેટાનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં આંકડાકીય પરીક્ષણો દ્વારા માત્રાત્મક આંતરદૃષ્ટિ અને વિષયોનું વિશ્લેષણ દ્વારા ગુણાત્મક દ્રષ્ટિકોણ આપવામાં આવ્યો હતો. તારણો દર્શાવે છે કે UPI અને Google Pay જેવા ડિજિટલ ચુકવણી પ્લેટફોર્મ્સે નાણાકીય સમાવેશમાં નોંધપાત્ર સુધારો કર્યો છે, જેમાં શહેરી યુવાનો તેમના ગ્રામીણ સમકક્ષો કરતાં ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ સાથે વધુ સક્રિય રીતે જોડાયા છે. પુરુષો મુખ્યત્વે ડિજિટલ નાણાકીય સેવાઓનો ઉપયોગ કરે છે, જ્યારે મહિલાઓ, ખાસ કરીને શહેરી વિસ્તારોમાં, ઉદ્યોગસાહસિકતા માટે ડિજિટલ સાધનોનો ઉપયોગ કરે છે, ઓનલાઇન બજારો દ્વારા તેમના વ્યવસાયોનો વિસ્તાર કરે છે. સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સે યુવાનોના આત્મવિશ્વાસને વધારવા, સ્વ-અભિવ્યક્તિ અને સમુદાય જોડાણને પ્રોત્સાહન આપવામાં પણ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે. વર્કશોપમાં, શ્રી રોહિત કુમારે જણાવ્યું હતું કે, “આ સંશોધન દર્શાવે છે કે ડિજિટલ ઍક્સેસ કેવી રીતે એજન્સી, તક અને નાગરિક ભાગીદારીને અનલૉક કરી શકે છે – પરંતુ ત્યારે જ જ્યારે માળખાગત સુવિધા, સાક્ષરતા અને સામાજિક અવરોધોને અર્થપૂર્ણ રીતે દૂર કરવામાં આવે છે.” કાર્યક્રમમાં બોલતા, પ્રોફેસર રજત શર્માએ પ્રકાશિત કર્યું હતું કે, “ડિજિટલ ઇન્ડિયાએ સરકાર, ઉદ્યોગ અને નાગરિકો વચ્ચેની ક્રિયાપ્રતિક્રિયાઓને બદલી નાખી છે, ફક્ત ઍક્સેસથી સમાવિષ્ટ અને સશક્ત ઉપયોગ તરફ આગળ વધી રહી છે.”