‘કવચ 4.0’ એક સ્વદેશી રીતે વિકસિત સ્વચાલિત ટ્રેન સુરક્ષા (એટીપી) પ્રણાલી છે. કવચ એક ઉચ્ચ તકનીકી આધારિત પ્રણાલી છે, જેને સર્વોચ્ચ સ્તર (SILઇએસ એએઆઇ ઇએસ આઇ ઇએલ-4)નું સુરક્ષા પ્રમાણન આવશ્યક છે. ‘કવચ’ લોકો પાઇલટને નિર્ધારિત ગતિ મર્યાદામાં ટ્રેન ચલાવવામાં મદદ કરે છે. જો લોકો પાઇલટ એવું કરવામાં નિષ્ફળ જાય, તો આ પ્રણાલી આપમેળે બ્રેક લગાવે છે અને ખરાબ હવામાનમાં પણ ટ્રેનોને સુરક્ષિત રીતે ચલાવવામાં સહાય કરે છે. આ ભારતીય રેલવે માટે સુરક્ષાના ક્ષેત્રમાં એક મહત્વપૂર્ણ માઈલસ્ટોન છે.
‘કવચ’ એક સ્વદેશી સ્વચાલિત ટ્રેન સુરક્ષા પ્રણાલી છે, જેનો મુખ્ય હેતુ ટ્રેનોની અથડામણ અટકાવવા, સિગ્નલ ઉલ્લંઘન (SPAD)થી બચાવ કરવો અને સલામત તથા નિયંત્રિત સંચાલન સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. આ પ્રણાલીમાં RFID (Radio Frequency Identification) ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જેમાં ટ્રેક પર RFID ટૅગ લગાવવામાં આવે છે અને લોકોમોટિવમાં લગાવવામાં આવેલા રીડર દ્વારા ટ્રેનનું ચોક્કસ સ્થાન, સિગ્નલની સ્થિતિ અને ગતિ મર્યાદાની માહિતી પ્રાપ્ત થાય છે.
અમદાવાદ મંડળમાં ‘કવચ’ પ્રણાલીનો અમલ
ભારતીય રેલવે દ્વારા સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે વિકસિત આ આધુનિક સ્વદેશી પ્રણાલી ‘કવચ’નો અમલ અમદાવાદ મંડળમાં પણ ઝડપી ગતિએ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ પ્રણાલી ટ્રેન સંચાલનને વધુ સુરક્ષિત, જવાબદાર અને નિયંત્રિત કરવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
- વટવા લોકો શેડમાં પ્રગતિ
વટવા લોકો શેડમાં કુલ 180 એન્જિનોમાં ‘કવચ’ સ્થાપિત કરવાની યોજના છે. અત્યાર સુધી 72 એન્જિનોમાં કામ પૂર્ણ થયું છે, જ્યારે બાકીના એન્જિનો પર કાર્ય પ્રગતિમાં છે. આ કાર્ય માટે પ્રશિક્ષિત ટેકનિકલ સ્ટાફની એક સમર્પિત ટીમની નિમણૂક કરવામાં આવી છે, જે તબક્કાવાર કવચ ની સ્થાપના કરી રહ્યા છે. - સાબરમતી લોકો શેડમાં પ્રગતિ
સાબરમતી લોકો શેડમાં 34 એન્જિનોમાં ‘કવચ’ સ્થાપિત કરવાનું છે.તેમાંથી અત્યાર સુધી 6 એન્જિનો પર ટ્રાયલ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થઈ ચૂક્યું છે, જ્યારે બાકીના એન્જિનો પર કામ ચાલુ છે. આ કાર્ય માટે ટેકનિકલ સ્ટાફ તૈનાત કરવામાં આવ્યો છે, જેઓ કવચની સૂક્ષ્મ સ્થાપના પ્રક્રિયા હાથ ધરી રહ્યા છે. - ટ્રેક સેકશનમાં ‘કવચ’ સ્થાપન સ્થિતિ
• અમદાવાદ–પાલનપુર અને અમદાવાદ–સામાખ્યાલી સેકશન (કુલ 402 આરકેએમ): આ રેલ ખંડ પર ₹410.10 કરોડના ખર્ચે કવચ સ્થાપિત કરવાનું કાર્ય પ્રગતિમાં છે.
• પાલનપુર–સામાખ્યાલી–ગાંધીધામ સેકશન (300 આરકેએમ): આ ખંડ પર ₹182.81 કરોડના ખર્ચે કવચ સ્થાપિત કરવાનું કાર્ય પ્રગતિમાં છે.
• અમદાવાદ–ગેરતપુર સેકશન (13.42 કિમી): આ ખંડ પર કવચ સ્થાપિત કરવાનું કાર્ય પૂર્ણ થઈ ચૂક્યું છે.
Sr No Item Scope Progress Remarks
1 OFC Laying 705.95 km 304.58km Work in progress
2 RFID Tags 22334 Nos. 4424
3 Tower 148 00
• અમદાવાદ ડિવિઝનના તમામ સેકશનમાં RFID ટૅગ સફળતાપૂર્વક સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે તથા કવચ ફિટેડ લોકોનું ટ્રાયલ પણ પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું છે.
• હાલમાં ગાંધીનગર કેપિટલ–કલોલ વચ્ચે લગભગ 20 કિમી સેકશનમાં સફળ ટ્રાયલ કરવામાં આવ્યું.
• ટ્રાયલ દરમ્યાન બે ટ્રેનોને એક જ ટ્રેકના એક જ બ્લોક સેકસનમાં ચલાવવામાં આવી. જેવી બંને લોકો લગભગ 10 કિમીના અંતરમાં આવી , પાછળ ચાલી રહેલી લોકોમાં આપમેળે બ્રેક એલએજીઆઇ ગઈ. આનાથી એ સાબીત થયું કે એકજ બ્લોક સેકસનમા બે ટ્રેનોને આગળ – પાછળ ચલાવી શકાય નહીં.
• કોઈપણ ટ્રેન એક જ બ્લોક સેક્શનમાં પ્રવેશતાની સાથે જ બ્રેક આપમેળે લાગી જાય છે અને ચેતવણી તરીકે હોર્ન પણ વાગવા લાગે છે.
• જ્યારે બંને લોકોમોટિવ્સને સામસામે લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો ત્યારે પણ બંને લોકોમોટિવોએ આપમેળે બ્રેક લગાવી, જેના કારણે સંભવિત અથડામણ ટાળી દેવામાં આવી.
રાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રગતિ
- દિલ્હી-મુંબઈ અને દિલ્હી-હાવડા ના ગીચ વસ્તીવાળા રૂટ પર 1,452 રુટ કિલોમીટર પર કવચ 4.0 નું સફળ સંચાલન શરૂ થયું.
- રેલ્વે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને મજબૂત બનાવવા માટે, 8,570 કિમી ઓપ્ટિકલ ફાઈબર કેબલ નાખવામાં આવ્યો, 1,100 ટાવર અને 6,776 રૂટ કિલોમીટર ટ્રેકસાઇડ સાધનો સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા, અને 767 સ્ટેશન ડેટા સેન્ટર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા.
- ટ્રેકસાઇડ કવચ અમલીકરણ કાર્ય 24,427 રૂટ કિલોમીટર પર શરૂ કરવામાં આવ્યું છે, જે ભારતીય રેલ્વેના તમામગોલ્ડન ક્વોડ્રિલેટરલ, ગોલ્ડન ડાયગોનલ, હાઇ ડેન્સિટી નેટવર્ક અને ઓળખાયેલા વિભાગોને આવરી લે છે.
ભારતીય રેલ્વે દ્વારા આ પહેલ માત્ર સલામતી સુનિશ્ચિત કરતી નથી પરંતુ આધુનિક ટેકનોલોજી દ્વારા ટ્રેન કામગીરીને વધુ પ્રતિભાવશીલ અને નિયંત્રિત પણ બનાવે છે. અમદાવાદ મંડળ રેલ્વે સલામતીના ક્ષેત્રમાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું આગળ વધારી રહ્યું છે, અને ‘કવચ’ સિસ્ટમ તેના ભવિષ્ય માટે એક મજબૂત પાયો સાબિત થઈ રહી છે.