કેન્દ્ર સરકારે રાષ્ટ્રગીત ‘વંદે માતરમ્’ને લઈને નવી માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી છે. ગૃહ મંત્રાલયે 28 જાન્યુઆરીના આદેશમાં જણાવ્યું છે કે હવે સરકારી કાર્યક્રમો, શાળાઓ કે અન્ય ઔપચારિક આયોજનોમાં ‘વંદે માતરમ્’ વગાડવામાં આવશે. આ દરમિયાન દરેક વ્યક્તિનું ઊભા રહેવું ફરજિયાત રહેશે.ન્યૂઝ એજન્સી PTI અનુસાર, આદેશમાં સ્પષ્ટ લખ્યું છે કે જો રાષ્ટ્રગીત ‘વંદે માતરમ્’ અને રાષ્ટ્રગાન ‘જન ગણ મન’ સાથે ગાવામાં કે વગાડવામાં આવે, તો પહેલા વંદે માતરમ્ ગાવામાં આવશે. આ દરમિયાન ગાનારા કે સાંભળનારાઓએ સાવધાન મુદ્રામાં ઊભા રહેવું પડશે.આદેશ મુજબ તમામ શાળાઓમાં દિવસની શરૂઆત રાષ્ટ્રગીત વગાડ્યા પછી જ થશે. નવા નિયમો અનુસાર, રાષ્ટ્રગીતના તમામ 6 અંતરા ગાવામાં આવશે, જેનો કુલ સમયગાળો 3 મિનિટ 10 સેકન્ડ છે. અત્યાર સુધી મૂળ ગીતના પહેલા બે અંતરા જ ગાવામાં આવતા હતા.જોકે, આદેશમાં એ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે કયા-કયા પ્રસંગોએ રાષ્ટ્રગીત ગાઈ શકાય છે, તેની સંપૂર્ણ યાદી આપવી શક્ય નથી. આ પહેલીવાર છે જ્યારે રાષ્ટ્રગીતના ગાયન અંગે વિગતવાર પ્રોટોકોલ જારી કરવામાં આવ્યા છે. કેન્દ્ર હાલમાં વંદે માતરમના 150 વર્ષ પૂર્ણ થવાના ઉપલક્ષ્યમાં કાર્યક્રમો ઉજવી રહ્યું છે.નવી ગાઈડલાઈન અનુસાર, તિરંગો ફરકાવવા, કોઈ કાર્યક્રમોમાં રાષ્ટ્રપતિના આગમન, રાષ્ટ્રના નામે તેમના ભાષણો અને સંબોધનો પહેલાં અને પછી, અને રાજ્યપાલોના આગમન અને ભાષણો પહેલાં અને પછી સહિત ઘણા સત્તાવાર પ્રસંગોએ વંદે માતરમ વગાડવું ફરજિયાત રહેશે.મંત્રીઓ અથવા અન્ય મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિઓની હાજરીવાળા બિન-ઔપચારિક પરંતુ જરૂરી કાર્યક્રમોમાં પણ રાષ્ટ્રગીત સામૂહિક રીતે ગાઈ શકાય છે, જોકે તેને સંપૂર્ણ સન્માન અને શિષ્ટાચાર સાથે રજૂ કરવામાં આવે.10 પાનાના આદેશમાં, સિવિલિયન પુરસ્કાર સમારોહ, જેમ કે પદ્મ પુરસ્કાર સમારોહ અથવા આવા કોઈપણ કાર્યક્રમમાં જ્યાં રાષ્ટ્રપતિ ઉપસ્થિત હોય, ત્યાં પણ વંદે માતરમ વગાડવામાં આવશે.મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર કેન્દ્રએ 28 જાન્યુઆરીએ ગાઈડલાઈન જાહેર કરી હતી. 10 પાનાના આદેશમાં, સરકારે એમ પણ કહ્યું કે સિવિલિયન પુરસ્કાર સમારોહ, જેમ કે પદ્મ પુરસ્કાર સમારોહ અથવા આવા કોઈપણ કાર્યક્રમમાં જ્યાં રાષ્ટ્રપતિ હાજર હોય, ત્યાં પણ વંદે માતરમ વગાડવામાં આવશે.જોકે, સિનેમા હોલને નવા નિયમોથી દૂર રાખવામાં આવ્યા છે. એટલે કે સિનેમાઘરોમાં ફિલ્મ શરૂ થતા પહેલા ‘વંદે માતરમ’ વગાડવું અને ઊભા રહેવું ફરજિયાત નહીં હોય. અધિકારીઓ અનુસાર, નવા નિર્દેશો ‘વંદે માતરમ’ના સન્માનની સ્પષ્ટ દિશા પ્રદાન કરવા માટે બનાવવામાં આવ્યા છે.ભારતના રાષ્ટ્રગીત વંદે માતરમ્ ને બંકિમચંદ્ર ચેટર્જીએ 7 નવેમ્બર 1875 ના રોજ અક્ષય નવમીના પવિત્ર અવસર પર લખ્યું હતું. તે 1882માં પ્રથમ વખત તેમના સામયિક બંગદર્શનમાં તેમની નવલકથા આનંદમઠના ભાગ રૂપે છપાયું હતું.1896માં ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના અધિવેશનમાં રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે મંચ પર વંદે માતરમ્ ગાયું. આ પહેલો પ્રસંગ હતો જ્યારે આ ગીત સાર્વજનિક રૂપે રાષ્ટ્રીય સ્તરે ગવાયું. સભામાં હાજર હજારો લોકોની આંખો ભીની હતી.
કેન્દ્ર સરકારે ગયા વર્ષે વંદે માતરમના 150 વર્ષ પૂરા થવા પર સંસદના શિયાળુ સત્ર દરમિયાન વિશેષ ચર્ચાનું આયોજન કર્યું હતું. લોકસભા અને રાજ્યસભામાં આ મુદ્દે ભારે હોબાળો થયો હતો. કોંગ્રેસે આરોપ લગાવ્યો કે સરકાર પશ્ચિમ બંગાળમાં યોજાનારી આગામી ચૂંટણીઓને લઈને રાષ્ટ્રગીતને મુદ્દો બનાવી રહી છે.જ્યારે ભાજપે કોંગ્રેસ પર તુષ્ટિકરણની રાજનીતિ હેઠળ વંદે માતરમના ભાગો કાપવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. ભાજપે 1937માં દેશના પ્રથમ PM જવાહરલાલ નેહરુનો એક પત્ર શેર કર્યો હતો, જે તેમણે સુભાષચંદ્ર બોઝને લખ્યો હતો.ભાજપે આરોપ લગાવ્યો હતો કે પત્રમાં નેહરુએ સંકેત આપ્યો હતો કે વંદે માતરમની કેટલીક પંક્તિઓ મુસ્લિમોને અસ્વસ્થ કરી શકે છે. સંસદમાં ચર્ચા દરમિયાન ભાજપના પૂર્વ અધ્યક્ષ જે.પી. નડ્ડાએ કહ્યું હતું કે રાષ્ટ્રગીતને પણ રાષ્ટ્રગાન અને રાષ્ટ્રધ્વજ સમાન દરજ્જો મળવો જોઈએ.