નવી દિલ્હી : વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી શાંઘાઈ કોઓપરેશન સમિટ (SCO) ના વર્ચ્યુઅલ સમિટનું આયોજન કરી રહ્યા છે. પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફ, ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ અને રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન તેમાં ભાગ લઈ ચૂક્યા છે. પીએમ મોદીએ કહ્યું- કેટલાક દેશો આતંકવાદીઓને શરણ આપે છે. આ ક્ષેત્રીય શાંતિ માટે મોટું જોખમ છે. આતંકવાદ પર બેવડા માપદંડ માટે કોઈ જગ્યા નથી. પીએમ મોદીએ પણ જાહેરાત કરી કે ઈરાન SCOમાં જોડાશે. આ માટે તેમણે ઈરાનના લોકોને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા. વડાપ્રધાને કહ્યું- ભારતનો સિદ્ધાંત છે કે સમગ્ર વિશ્વ એક પરિવાર છે. અમે SCOને પણ અમારું કુટુંબ માનીએ છીએ. પીએમ મોદીએ કહ્યું- ભારતનો સિદ્ધાંત છે કે આખી દુનિયા એક પરિવાર છે. અમે SCOને પણ અમારું કુટુંબ માનીએ છીએ. SCO મિલેટ ફૂડ ફેસ્ટિવલ, ફિલ્મ ફેસ્ટિવલ, ક્રાફ્ટ મેલા, થિંક ટેન્ક કોન્ફરન્સ જેવી વસ્તુઓ પહેલીવાર થઈ છે. આ કાર્યક્રમ વારાણસીમાં યોજાયો હતો, જે SCOની પ્રથમ પ્રવાસન અને સાંસ્કૃતિક રાજધાની છે. અમે SCO દેશોના યુવાનોની પ્રતિભાને ઉજાગર કરવા માટે ઘણા કાર્યક્રમો કર્યા છે.વડાપ્રધાને કહ્યું કે કેટલાક દેશો તેમની નીતિઓમાં સરહદ પારના આતંકવાદને સ્થાન આપે છે. આતંકવાદીઓને શરણ આપે છે. આતંકવાદ પ્રદેશની શાંતિ માટે જોખમ છે. આવી બાબતોમાં બેવડાં ધોરણો રાખવા માંગતા નથી. આપણે સાથે મળીને આતંકવાદ સામે લડવું પડશે.અફઘાનિસ્તાન પર ભારતની ચિંતા અન્ય SCO સભ્યો જેવી જ છે. અફઘાનિસ્તાનના નાગરિકોને માનવ સમાનતા, મહિલાઓ અને બાળકોના અધિકારો અને લઘુમતીઓની સુરક્ષા એ અમારી સહિયારી પ્રાથમિકતા છે.SCO ભારતને આતંકવાદ સામેની લડાઈ અને સુરક્ષા સંબંધિત મુદ્દાઓ પર મક્કમ રહેવા માટે એક મજબૂત પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડે છે. SCO એટલે કે શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશનની રચના 2001માં થઈ હતી. SCO એક રાજકીય, આર્થિક અને સુરક્ષા સંગઠન છે. તેમાં ભારત, રશિયા, ચીન અને પાકિસ્તાન સહિત કુલ 8 સ્થાયી સભ્યો છે. 1996માં ભૂતપૂર્વ સોવિયેત દેશો રશિયા, કઝાકિસ્તાન, કિર્ગિસ્તાન, તાજિકિસ્તાન અને ચીને મળીને શાંઘાઈ ફાઈવની રચના કરી હતી. 2001માં શાંઘાઈ ફાઈવના પાંચ દેશો અને ઉઝબેકિસ્તાન વચ્ચેની બેઠક બાદ શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશન (SCO)નો જન્મ થયો હતો. શરૂઆતમાં, SCOના છ સભ્યો હતા – રશિયા, ચીન, કઝાકિસ્તાન, તાજિકિસ્તાન, કિર્ગિસ્તાન અને ઉઝબેકિસ્તાન. 2017માં ભારત અને પાકિસ્તાનના પણ જોડાવાથી તેના સ્થાયી સભ્યોની સંખ્યા વધીને 8 થઈ ગઈ. 6 દેશો- આર્મેનિયા, અઝરબૈજાન, કંબોડિયા, નેપાળ, શ્રીલંકા અને તુર્કી SCOના ડાયલોગ પાર્ટનર છે. 4 દેશો- અફઘાનિસ્તાન, ઈરાન, બેલારુસ અને મંગોલિયા તેના નિરીક્ષક સભ્યો છે. નવેમ્બર 2021માં SCOના કાયમી સભ્ય તરીકે અત્યાર સુધી નિરીક્ષક રહેલા ઈરાનને સામેલ કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી છે. 2001માં તેની શરૂઆતથી, SCOએ પ્રાદેશિક સુરક્ષા, આતંકવાદ, અલગતાવાદ અને ધાર્મિક કટ્ટરવાદ સામેની લડાઈને લગતા મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. તેના સભ્ય દેશોનો વિકાસ પણ SCOના એજન્ડામાં સામેલ છે. SCOનો ભાગ બનેલા ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે કાશ્મીર મુદ્દે લાંબા સમયથી તણાવ ચાલી રહ્યો છે, જ્યારે સરહદ વિવાદને લઈને ભારત અને ચીન વચ્ચે ટકરાવ ચાલી રહ્યો છે. આટલું જ નહીં, SCOમાં સામેલ ચાર મધ્ય એશિયાઈ દેશો વચ્ચે વિવાદ થયો છે. તેથી, વિશ્વની સૌથી મોટી પ્રાદેશિક સંસ્થા હોવા છતાં, યુરોપિયન યુનિયન EU (જેના દેશોમાં સામાન્ય ચલણ છે) અને નાટો જેવું શક્તિશાળી સંગઠન બન્યું નથી.
