બે દર્દીઓની સારવારની સફર સમયસર નિદાન, આધુનિક સારવાર અને સતત ફોલોઅપના મહત્વને ઉજાગર કરે છે
અમદાવાદ, 7 સપ્ટેમ્બર, 2026:અમદાવાદમાં ફેફસાંનું કેન્સર વધતી જતી આરોગ્ય સમસ્યા બની રહ્યું છે. ગુજરાત કેન્સર એન્ડ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ માં છેલ્લા પાંચ વર્ષ દરમિયાન ફેફસાંના કેન્સરના દર્દીઓની સંખ્યામાં સતત વધારો નોંધાયો છે. GCRIના ડેટા અનુસાર, દર્દીઓની સંખ્યા 2021માં 813થી વધીને 2025માં 1,133 થઈ છે, જે લગભગ 40 ટકાનો વધારો દર્શાવે છે. વર્ષ 2021થી 2025 દરમિયાન સંસ્થામાં કુલ 4,830 ફેફસાંના કેન્સરના દર્દીઓ નોંધાયા હતા, જેમાં 3,931 પુરુષો અને 899 મહિલાઓનો સમાવેશ થાય છે.
તમાકુનું સેવન હજુ પણ ફેફસાંના કેન્સરના મુખ્ય જોખમી પરિબળોમાંનું એક છે. જોકે, ડૉક્ટરો પેસિવ સ્મોકિંગ, વાયુ પ્રદૂષણ અને જોખમી પદાર્થોના વ્યવસાયિક સંપર્કને પણ મહત્વપૂર્ણ ચિંતાના વિષયો ગણાવે છે. સતત રહેતી ઉધરસ, ગળફામાં લોહી આવવું, કોઈ સ્પષ્ટ કારણ વિના વજન ઘટવું અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ જેવા લક્ષણોને અવગણવા જોઈએ નહીં, ખાસ કરીને જ્યારે આ લક્ષણો કેટલાક અઠવાડિયા સુધી ચાલુ રહે.
અદ્યતન તબક્કાના ફેફસાંના કેન્સરમાં પણ સફળ સારવારના પરિણામોની શક્યતા હોઈ શકે છે, તે એચઓસી વેદાન્તા અમદાવાદ ખાતે ડૉ. અભિષેક કાકરૂ અને ડૉ. કલ્પેશ પ્રજાપતિની દેખરેખ હેઠળ સારવાર પામેલા બે દર્દીઓની સારવારની સફર પરથી સ્પષ્ટ થાય છે.
એપ્રિલ 2023માં 69 વર્ષીય એક પુરુષ, જેમને લગભગ ચાર દાયકાથી ધૂમ્રપાન કરવાની આદત હતી, તેમણે કોઈ સ્પષ્ટ કારણ વિના વજન ઘટી રહ્યું હોવાથી તબીબી સલાહ લીધી હતી. સીટી સ્કેન અને બાયોપ્સીમાં તેમના ફેફસાંમાં લગભગ 7 સેમીનું ટ્યુમર અને સ્ટેજ III ફેફસાંનું કેન્સર હોવાનું નિદાન થયું હતું. એચઓસી વેદાન્તા અમદાવાદ ખાતે ડૉ. અભિષેક કાકરૂ સાથે પરામર્શ બાદ, તેમને કીમોથેરાપી અને ઇમ્યુનોથેરાપી શરૂ કરવામાં આવી. સારવારના શરૂઆતના તબક્કામાં જ ટ્યુમરમાં નોંધપાત્ર પ્રતિસાદ જોવા મળ્યો હતો અને તેમણે સારવાર ખૂબ સારી રીતે સહન કરી હતી. ત્યારબાદ તેમણે ઇમ્યુનોથેરાપીના 35 સાયકલ પૂર્ણ કર્યા અને હાલમાં તેઓ રોગમુક્ત છે.
પોતાની સારવારની સફરને યાદ કરતાં દર્દીએ જણાવ્યું, “જ્યારે મને પહેલીવાર સમજાયું કે મને કેન્સર છે, ત્યારે મને લાગ્યું કે મારું જીવન અટકી ગયું છે. પરંતુ ડૉક્ટરો અને સ્ટાફે પરિવારના સભ્યોની જેમ મારી સારવાર કરી. તેમના પ્રોત્સાહને મને હિંમત આપી અને મને ક્યારેય એવું લાગ્યું નહીં કે હું આ લડાઈ એકલો લડી રહ્યો છું.”
બીજી એક નોંધપાત્ર સારવારની સફર ખેડબ્રહ્માના 68 વર્ષીય પૂનમ દાદાની છે, જેમને 2018માં સતત ઉધરસ, ગળફામાં લોહી આવવું અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ બાદ સ્ટેજ III ફેફસાંના કેન્સરનું નિદાન થયું હતું. સીટી સ્કેન અને બાયોપ્સી દ્વારા કેન્સરની પુષ્ટિ થયા બાદ તેમણે એચઓસી વેદાન્તા અમદાવાદખાતે ડૉ. કલ્પેશ પ્રજાપતિની સલાહ લીધી હતી. તેમની ઉંમર અને ડાયાબિટીસને ધ્યાનમાં રાખીને સારવારનું સાવધાનીપૂર્વક આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું અને શરૂઆતમાં પેક્લિટેક્સેલ અને કાર્બોપ્લેટિન દ્વારા કીમોથેરાપી આપવામાં આવી હતી.
ત્રણ સાયકલ બાદ કરવામાં આવેલી ઇમેજિંગમાં ટ્યુમરમાં અડધાથી વધુનો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. ત્યારબાદ તેમણે કીમોથેરાપી અને રેડિયોથેરાપી પૂર્ણ કરી હતી. ત્યારબાદ કરવામાં આવેલા પીઈટી -સીટી માં રોગના કોઈ પુરાવા જોવા મળ્યા નહોતા. લગભગ ચાર વર્ષ સુધી નિયમિત ફોલોઅપ બાદ 2022માં મગજમાં એક લીઝન જોવા મળી. શરીરના અન્ય કોઈ ભાગમાં કેન્સર ન હોવાથી, આ એકલ મેટાસ્ટેસિસની સારવાર સ્ટિરિયોટેક્ટિક રેડિયોસર્જરી દ્વારા કરવામાં આવી. સારવારને સારો પ્રતિસાદ મળ્યો અને તેઓ આજે પણ સ્વસ્થ છે તથા પોતાના પરિવાર સાથે સમય વિતાવી રહ્યા છે.
એચઓસી વેદાન્તા અમદાવાદ ના આ બંને દર્દીઓની સારવારની સફર દર્શાવે છે કે અદ્યતન તબક્કાના ફેફસાંના કેન્સરનું નિદાન થવું એટલે સારવારના વિકલ્પો સમાપ્ત થઈ ગયા એવું જરૂરી નથી. કીમોથેરાપી, ઇમ્યુનોથેરાપી અને પ્રિસિઝન રેડિયેશનમાં થયેલી પ્રગતિ, સમયસર નિદાન અને વિવિધ તબીબી નિષ્ણાતોની સંકલિત સારવાર સાથે મળીને દર્દીઓને સારવારના સારા પરિણામો આપી શકે છે અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં લાંબા સમય સુધી રોગને નિયંત્રણમાં રાખવાની શક્યતા પણ રહે છે.
ફેફસાંના કેન્સરના કેસોમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે ત્યારે, ડૉક્ટરો લોકોને તેના ચેતવણીરૂપ લક્ષણો પર ધ્યાન આપવા અને સતત રહેતા શ્વસન સંબંધિત લક્ષણોને અવગણવાને બદલે વહેલી તકે તબીબી તપાસ કરાવવા અપીલ કરે છે. વહેલું નિદાન, યોગ્ય સ્ટેજિંગ અને સમયસર સારવાર રોગના પરિણામને નોંધપાત્ર રીતે પ્રભાવિત કરી શકે છે.