વૃક્ષારોપણ, સ્વચ્છતા, જળ-ઊર્જા સંરક્ષણ અને પ્લાસ્ટિક ઉન્મૂલન પર રહ્યું વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત
વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસના અવસર પર પશ્ચિમ રેલવેના અમદાવાદ મંડળે પર્યાવરણ સંરક્ષણની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પહેલ કરતા વટવા થી સાબરમતી રેલવે સ્ટેશન વચ્ચે ગ્રીન કોરિડોર વિકસાવવાની યોજનાનો પ્રારંભ કર્યો. મંડલ રેલ પ્રબંધક (DRM) શ્રી વેદ પ્રકાશે 100 વૃક્ષોનું રોપણ કરીને આ મહત્ત્વાકાંક્ષી અભિયાનની શરૂઆત કરી.
અમદાવાદ મંડળ દ્વારા 15 મે થી 5 જૂન 2026 સુધી ચાલેલા 21 દિવસીય વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસ અભિયાનનું સમાપન આજે મોટા પાયે વૃક્ષારોપણ, સ્વચ્છતા તથા જનજાગૃતિ કાર્યક્રમો સાથે થયું. અભિયાન દરમિયાન સમગ્ર મંડળમાં 1200 થી વધુ વૃક્ષો વાવવામાં આવ્યા, જ્યારે અમદાવાદ અને સાબરમતી સ્ટેશનો પર મુસાફરો અને નાગરિકો વચ્ચે 200-200 વૃક્ષોનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું.
સમાપન સમારોહ દરમિયાન વટવા સ્થિત RPF બેરેક પરિસરમાં DRM શ્રી વેદ પ્રકાશ, પશ્ચિમ રેલવે મહિલા કલ્યાણ સંગઠનની અધ્યક્ષા શ્રીમતી શેફાલી ગુપ્તા, મહિલા કલ્યાણ સમિતિની સભ્યાઓ, શાખા અધિકારીઓ તથા રેલ કર્મચારીઓએ સામૂહિક વૃક્ષારોપણ કરીને પર્યાવરણ સંરક્ષણનો સંદેશ આપ્યો.
ગ્રીન કોરિડોર યોજનાના અંતર્ગત હવે વટવા થી સાબરમતી રેલવે સ્ટેશન વચ્ચે રેલવે કર્મચારીઓ તબક્કાવાર રીતે મોટી સંખ્યામાં વૃક્ષારોપણ કરશે. તેનો હેતુ રેલવે પરિસર અને રેલ માર્ગ આસપાસ હરિયાળું આવરણ વધારવું, હવાની ગુણવત્તામાં સુધારો લાવવો તથા પર્યાવરણ સંરક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવું છે.
DRM શ્રી વેદ પ્રકાશે જણાવ્યું કે અમદાવાદ મંડળ પર્યાવરણ સંરક્ષણ, પાણી અને ઊર્જા બચત તથા સતત વિકાસ પ્રત્યે સંપૂર્ણ રીતે પ્રતિબદ્ધ છે. તેમણે કહ્યું કે વટવા–સાબરમતી ગ્રીન કોરિડોર પ્રોજેક્ટ રેલવે પરિસરોને વધુ હરિયાળા, સ્વચ્છ અને પર્યાવરણ-અનુકૂળ બનાવવા દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું સાબિત થશે.
તેમણે જણાવ્યું કે રેલવે કર્મચારીઓ પોતાની સુવિધા મુજબ વટવા થી સાબરમતી સુધી રેલવે ટ્રેકના બંને બાજુ નીમ, ગુલમહોર, અશોક, એરિકા પામ વગેરે જેવા પર્યાવરણ-અનુકૂળ અને સ્થાનિક પરિસ્થિતિઓને અનુકૂળ વૃક્ષો વાવશે. આ વૃક્ષો વિકસ્યા પછી આ માર્ગ પરથી પસાર થતી ટ્રેનોના મુસાફરોને આકર્ષક ગ્રીન બેલ્ટનો અનુભવ થશે.
વૃક્ષારોપણ આ રીતે કરવામાં આવશે કે રેલવે ટ્રેક, ઓવરહેડ વિદ્યુત તાર (OHE), સિગ્નલિંગ સિસ્ટમ તથા ટ્રેન સંચાલનમાં કોઈપણ પ્રકારનો અવરોધ ઊભો ન થાય. રેલવે સુરક્ષા ધોરણોનું સંપૂર્ણ પાલન કરીને જ વૃક્ષોની પસંદગી અને રોપણ કરવામાં આવશે.
1. સ્વચ્છતા શપથ અને મુસાફર જાગૃતિ (15.05.2026 થી 19.05.2026)
• તમામ મુખ્ય સ્ટેશનો પર “સ્વચ્છતા શપથ” કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું.
• મુસાફરોને પ્લાસ્ટિકનો ઓછામાં ઓછો ઉપયોગ કરવા તેમજ મુસાફરી દરમિયાન પોતાની પાણીની બોટલ સાથે રાખવા માટે પ્રેરિત કરવામાં આવ્યા.
• સ્ટેશન સ્ટોલ સંચાલકો અને વેચાણકર્તાઓને પ્લાસ્ટિકમુક્ત તથા પર્યાવરણમૈત્રી કટલરી અપનાવવા અંગે માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું.
• જાહેર જાહેરાત પ્રણાલી (PA System) દ્વારા સતત જાગૃતિ સંદેશાઓનું પ્રસારણ કરવામાં આવ્યું.
2. સ્વચ્છતા અને કચરા વ્યવસ્થાપન (19.05.2026 થી 22.05.2026)
• સ્ટેશનો અને આસપાસના વિસ્તારોમાં વિશેષ સ્વચ્છતા અભિયાન ચલાવી પ્લેટફોર્મ પર કચરાના અલગકરણ (Waste Segregation)**ની સુનિશ્ચિતતા કરવામાં આવી.
• સ્થાનિક સમુદાયો અને બિન-સરકારી સંસ્થાઓ (NGOs) ના સહયોગથી જૈવિક કચરાના વ્યવસ્થાપન તેમજ પ્લાસ્ટિકના ઉપયોગમાં ઘટાડો લાવવા માટે વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવામાં આવી.
3. પ્લાસ્ટિક ઘટાડો અને સતત પ્રથાઓ (23.05.2026 થી 26.05.2026)
• સ્ટેશનો પર સ્થાપિત પ્લાસ્ટિક બોટલ ક્રશિંગ મશીનોની જાળવણી અને કામગીરીની સમીક્ષા કરવામાં આવી.
• સિંગલ-યુઝ પ્લાસ્ટિક પરના પ્રતિબંધના કડક અમલીકરણ માટે સ્ટોલોનું અચાનક નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું.
• કેટરિંગ અને ટ્રેન સેવા પ્રદાતાઓને પુનઃચક્રિત (રીસાયકલ્ડ) ઉત્પાદનો અપનાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યા.
• વિશેષ પહેલ: માઇક્રોપ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણને અટકાવવા માટે નુક્કડ નાટકો દ્વારા વેચાણકર્તાઓને પ્લાસ્ટિકની થેલીઓનો ઉપયોગ શક્ય તેટલો ઓછો કરવા અંગે જાગૃત કરવામાં આવ્યા.
4. હરિત અને ટકાઉ રેલ સંચાલન (27.05.2026 થી 30.05.2026)
• ” “એક વૃક્ષ માતાના નામે” અભિયાન અંતર્ગત રેલવે કોલોનીઓ અને પરિસરોમાં મોટા પાયે વૃક્ષારોપણ કરવામાં આવ્યું.
• કોલોનીઓમાં ટકાઉ જીવનશૈલી (Sustainable Living) અને સ્વચ્છ હવાના આરોગ્યલક્ષી લાભો અંગે જાગૃતિ સત્રોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું.
• રેલવે કર્મચારીઓ માટે ચિત્રકલા, નિબંધ લેખન અને પ્રશ્નોત્તરી સ્પર્ધાઓ યોજવામાં આવી, જેથી પર્યાવરણ પ્રત્યે જાગૃતિ અને જવાબદારીની ભાવના વધુ મજબૂત બને.
5. જળ અને ઊર્જા સંરક્ષણ (31.05.2026 થી 04.06.2026)
• જળ સંવર્ધન: રેન વોટર હાર્વેસ્ટિંગ સહિત જળ સંરક્ષણની વિવિધ પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું. વોટર રિસાયક્લિંગ સિસ્ટમ (ACWP સિસ્ટમ સહિત)નું નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું તેમજ જળાશયોની સફાઈ અને પુનઃસ્થાપનના કાર્યો હાથ ધરવામાં આવ્યા.
• ઊર્જા કાર્યક્ષમતા: પાણીના કાર્યક્ષમ ઉપયોગ અને ઊર્જા સંરક્ષણ (જેમ કે LED લાઇટ્સનો ઉપયોગ, એર કન્ડિશનરનું યોગ્ય તાપમાન જાળવવું અને ઉપયોગમાં ન હોય ત્યારે ઉપકરણો બંધ રાખવા) અંગે વિશેષ જાગૃતિ અભિયાનો ચલાવવામાં આવ્યા.
• મિશન LiFE (Mission LiFE): શાળાઓ, બિન-સરકારી સંસ્થાઓ (NGOs), રેસિડેન્ટ વેલફેર એસોસિએશન્સ (RWAs) અને સ્થાનિક સ્વરાજ્ય સંસ્થાઓના સહયોગથી ‘મિશન LiFE’ની થીમ પર મોટા પાયે નાગરિક સહભાગિતા અભિયાનો યોજવામાં આવ્યા. આ અંતર્ગત રિસાયક્લિંગ, કમ્પોસ્ટિંગ (ખાતર બનાવવું) તેમજ સ્વસ્થ અને ટકાઉ જીવનશૈલીને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું.
• ઈ-કચરા વ્યવસ્થાપન: અધિકૃત રિસાયક્લર્સના માધ્યમથી ઈ-કચરા (E-Waste)ના પર્યાવરણ પર પડતા દૂષ્પ્રભાવો અંગે જાગૃતિ ફેલાવવા તેમજ તેના સંગ્રહ માટે વિશેષ અભિયાન ચલાવવામાં આવ્યું.
5 જૂન, 2026 : વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસ (સમાપન સમારોહ)
આજે અભિયાનના અંતિમ દિવસે, આ વર્ષની મુખ્ય થીમ ‘જલવાયુ પરિવર્તન’ (Climate Change) પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસની ગૌરવપૂર્ણ ઉજવણી કરવામાં આવી.
• જનજાગૃતિ: મુસાફરો અને સામાન્ય નાગરિકોને જાગૃત કરવા માટે મુખ્ય રેલવે સ્ટેશનો, કાર્યસ્થળો અને રેલવે કોલોનીઓમાં સ્કાઉટ્સ, સામાજિક સંગઠનો અને પ્રતિષ્ઠિત નાગરિકોની ભાગીદારી સાથે વિશેષ જાગૃતિ અભિયાનો યોજવામાં આવ્યા.
• સિદ્ધિઓની ઉજવણી: સમાપન સમારોહ દરમિયાન ત્રણ સપ્તાહ સુધી ચાલેલા આ મહાઅભિયાનની મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિઓને ઉજાગર કરવામાં આવી. પર્યાવરણ સંરક્ષણ ક્ષેત્રે ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન આપનાર કર્મચારીઓ અને સહયોગીઓને સન્માનિત કરવામાં આવ્યા તેમજ સમગ્ર અભિયાનની સંક્ષિપ્ત સમીક્ષા અહેવાલ પણ રજૂ કરવામાં આવ્યો.
અમદાવાદ મંડળ પર્યાવરણ સંરક્ષણ, જળ અને ઊર્જા બચત તેમજ સતત વિકાસ પ્રત્યે સંપૂર્ણપણે પ્રતિબદ્ધ છે. *‘મિશન LiFE’*ના સિદ્ધાંતોને જીવનમાં અપનાવીને જ આપણે જલવાયુ પરિવર્તન જેવી વૈશ્વિક પડકારરૂપ સમસ્યાનો અસરકારક રીતે સામનો કરી શકીશું.