હે દેવેશ! મેં તમારા મુખમાંથી ઘણા વ્રત સાંભળ્યા છે. હવે કૃપા કરીને મને એક મહાન વ્રત કહો જે પાપોનો નાશ કરે. રાજાના શબ્દો સાંભળીને શ્રી કૃષ્ણજીએ કહ્યું- હે રાજા! હવે હું તમને ઋષિ પંચમીના મહાન વ્રતની કથા સંભળાવું છું, જેના અવલોકનથી બધા પાપોનો નાશ થાય છે. ભૂતકાળમાં, વૃત્રાસુરને મારવાને કારણે, દેવરાજ ઇન્દ્રના પાપને 4 જગ્યાએ વહેંચી દેવામાં આવ્યા. પહેલું અગ્નિની જ્વાળામાં, બીજું નદીઓના વરસાદી પાણીમાં, ત્રીજું પર્વતોમાં અને ચોથું સ્ત્રીના માસિક રક્તમાં. માસિક સ્ત્રાવ દરમિયાન તેના દ્વારા જાણ્યા-અજાણ્યા કરવામાં આવેલા બધા પાપોના શુદ્ધિકરણ માટે ઋષિ પંચમીનું વ્રત રાખવું શ્રેષ્ઠ છે.શ્રી કૃષ્ણજી કહે છે કે આ વ્રત ચારેય જાતિની સ્ત્રીઓએ સમાન રીતે પાળવું જોઈએ. હું આ સંદર્ભમાં એક પ્રાચીન કથાનું વર્ણન કરું છું. સતયુગમાં, વિદર્ભ નગરીમાં સ્યેનજીત નામનો એક રાજા હતો. તે પોતાની પ્રજાનું ધ્યાન પોતાના બાળકોની જેમ રાખતો હતો. તેમનું આચરણ ઋષિ જેવું હતું. તેમના રાજ્યમાં સુમિત્રા નામનો એક ખેડૂત બ્રાહ્મણ રહેતો હતો જે બધા વેદોનો જાણકાર હતો અને બધા જીવોનો હિતકારી હતો.તેમની સતી જયશ્રી પોતાના પતિ પ્રત્યે ખૂબ જ સમર્પિત હતી. બ્રાહ્મણ પાસે ઘણા નોકરો પણ હતા. એક વાર વરસાદની ઋતુમાં, જ્યારે સાધ્વી ખેતીના કામમાં વ્યસ્ત હતી, ત્યારે તેમને માસિક ધર્મ આવ્યો. તેમને ખબર પડી કે તેમને માસિક ધર્મ આવી રહ્યો છે, છતાં પણ તે ઘરકામમાં વ્યસ્ત રહી. થોડા સમય પછી, પુરુષ અને સ્ત્રી બંને પોતાનું જીવન જીવ્યા પછી મૃત્યુ પામ્યા. જયશ્રી પોતાના માસિક ધર્મના વિકારને કારણે કૂતરી બની ગઈ અને સુમિત્રાને માસિક ધર્મના સંપર્કમાં રહેવાના કારણે બળદની યોનિમાં જન્મ મળ્યો, કારણ કે આના સિવાય બંનેનો બીજો કોઈ ગુનો નહોતો આ કારણે બંનેને તેમના પાછલા જન્મની બધી વિગતો યાદ હતી. બંને તેમના પુત્ર સુમિતના ઘરે કૂતરી અને બળદના રૂપમાં રહેવા લાગ્યા. સુમિત ધાર્મિક વ્યક્તિ હતો અને મહેમાનો સાથે સંપૂર્ણ આદર સાથે વર્તતો. પિતાના શ્રાદ્ધના દિવસે, તેણે બ્રાહ્મણને તેના ઘરે ખવડાવવા માટે વિવિધ પ્રકારના ખોરાક તૈયાર કરાવ્યા.તેની પત્ની કોઈ કામ માટે બહાર ગઈ હતી ત્યારે એક સાપે આવીને રસોડાના વાસણમાં ઝેર છોડી દીધું. સુમિતની માતા કૂતરી રૂપમાં બેસીને આ બધું જોઈ રહી હતી, તેથી તેણે પોતાના પુત્રને બ્રહ્મહત્યા કરવાના પાપથી બચાવવાની ઇચ્છાથી તે વાસણને સ્પર્શ કર્યો. સુમિતની પત્ની કૂતરીનું આ કૃત્ય સહન ન કરી શકી અને તેણે કૂતરી પર સળગતી લાકડીથી પ્રહાર કર્યો. દરરોજ તે રસોડામાં જે કંઈ બચતું તે કૂતરી સામે મૂકતી. પરંતુ તે દિવસે ગુસ્સાને કારણે, તેણે તે પણ આપ્યું નહીં.પછી રાત્રે, ભૂખથી ત્રસ્ત કૂતરી તેના પૂર્વ પતિ પાસે આવી અને કહ્યું- હે પ્રભુ! આજે હું ભૂખથી મરી રહી છું. સામાન્ય રીતે, મારો પુત્ર મને દરરોજ ખોરાક આપતો હતો, પરંતુ આજે તેણે મને કંઈ આપ્યું નહીં. મેં બ્રહ્મહત્યાના ડરથી સાપના ઝેરવાળા ખીરના વાસણને સ્પર્શ કરીને દૂષિત કર્યું હતું. તેથી જ પુત્રવધૂએ મને માર માર્યો છે અને મને ખાવા માટે કંઈ આપ્યું નથી. પછી બળદે કહ્યું- હે ભદ્રે! તારા પાપોને કારણે, હું પણ આ યોનિમાં છું. ભાર ઉપાડતી વખતે મારી કમર તૂટી ગઈ છે.આજે હું આખો દિવસ ખેતરમાં ખેડાણ કરી રહ્યો હતો. મારા પુત્રએ મને પણ આજે ખોરાક આપ્યો નથી અને તે ઉપરાંત, તેણે મને ખૂબ માર માર્યો છે. મને તકલીફ આપીને, તેણે શ્રાદ્ધ વિધિને નકામી બનાવી દીધી છે. તેમના પુત્ર સુમિતે તેના માતાપિતાના આ શબ્દો સાંભળ્યા. તે ત્યાં ગયો અને તેમને પેટ ભરીને ખવડાવ્યું અને તેમના દુઃખથી દુઃખી થઈને, તે જંગલમાં ગયો અને ઋષિઓને પૂછ્યું- હે પ્રભુ! મારા માતા-પિતાને કયા કર્મોના કારણે આ યોનિ મળી અને તેઓ તેનાથી કેવી રીતે મુક્તિ મેળવી શકે છે. આ શબ્દો સાંભળ્યા પછી, સુમિતને મહાન ઋષિ સર્વતપએ દયાથી કહ્યું, “પહેલા જન્મમાં, તમારી માતા, તેમના અવિચારી સ્વભાવને કારણે, માસિક ધર્મ દરમિયાન ઘરની બધી વસ્તુઓને સ્પર્શ કરી હતી અને તમારા પિતાએ તેણીને સ્પર્શ કર્યો હતો. આ કારણે તેઓ કૂતરી અને બળદ તરીકે જન્મ્યા છે.તમારે તેમના ઉદ્ધાર માટે ઋષિ પંચમીનું વ્રત રાખવું જોઈએ. શ્રી કૃષ્ણજીએ કહ્યું-હે રાજા! મહર્ષિ સર્વતપના આ શબ્દો સાંભળીને, સુમિત પોતાના ઘરે પાછો ફર્યો અને જ્યારે ઋષિ પંચમીનો દિવસ આવ્યો, ત્યારે તેણે તેની પત્ની સાથે તે વ્રત રાખ્યું અને તેનું પુણ્ય તેના માતાપિતાને આપ્યું. વ્રતના પ્રભાવથી, તેના માતાપિતા બંને પશુજન્મમાંથી મુક્ત થઈને સ્વર્ગમાં ગયા. આ વ્રત કરનારી સ્ત્રીને બધા સુખ મળે છે.