India 2026 – વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલના Q2 2026 ના ‘ગોલ્ડ ડિમાન્ડ ટ્રેન્ડ્સ’ રિપોર્ટ અનુસાર, 2026 ના પ્રારંભમાં જોવા મળેલી રેકોર્ડ સર્વોચ્ચ સપાટીથી સોનાના ભાવ થોડા નરમ પડતાં, કુલ સોનાની માંગ વાર્ષિક ધોરણે સપાટ રહીને 1,269 ટન નોંધાઈ છે. આના પરિણામે વર્ષ 2026 ના પ્રથમ છામાસી (H1) માં માંગ વાર્ષિક ધોરણે 2% વધીને અંદાજે 2,522 ટન સુધી પહોંચી છે, જેનું મૂલ્ય US$380 અબજ થાય છે.
Q2 માં ગોલ્ડ ઈટીએફ (ETFs), બાર (સળિયા/ચોસલા) અને સિક્કાઓમાં રોકાણ ઘટીને 262 ટન થઈ ગયું હતું, કારણ કે સોનાના નીચા ભાવે વર્ષની શરૂઆતમાં જોવા મળેલી મજબૂત ઝડપને ધીમી પાડી હતી. આ ઘટાડો મુખ્યત્વે Q2 માં ગોલ્ડ-બેક્ડ ETF માંથી 45 ટનના આઉટફ્લો (નાણાં પરત ખેંચાવા) ને કારણે થયો હતો, જોકે પ્રથમ છામાસી (H1) માં ETF માંગ 18 ટન સાથે મામૂલી ધનાત્મક રહી હતી. બાર અને સિક્કામાં રોકાણ પ્રમાણમાં સ્થિર રહ્યું હતું, જે Q2 માં વાર્ષિક ધોરણે માત્ર 3% ઘટ્યું હતું, જ્યારે શ્રેષ્ઠ પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળાના ટેકાથી પ્રથમ છામાસી માંગ ગયા વર્ષના આ સમયગાળાની સરખામણીએ હજુ પણ 21% વધારે હતી. બીજી તરફ, એશિયન રોકાણના ટેકાથી OTC (ઓવર-ધ-કાઉન્ટર) માર્કેટમાં માંગ Q2 માં 327 ટન અને H1 માં મજબૂત 571 ટન નોંધાઈ હતી.
વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલના સીનિયર માર્કેટ્સ એનાલિસ્ટ લુઈસ સ્ટ્રીટે ટિપ્પણી કરી “વર્ષની શરૂઆતમાં સોનામાં આવેલી તેજી બીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં ઊલટી થઈ ગઈ હતી, જેમાં રેકોર્ડ સર્વોચ્ચ સપાટીથી સુધારો આવ્યા પછી ભાવો સ્થિર (consolidating) થયા હતા. પરંતુ બજારને સારું સમર્થન મળી રહ્યું હતું, જે ડાઇવર્સિફાયર (વિવિધતા લાવનાર) અને મૂલ્યના સંગ્રહક (store of value) તરીકે સોનાની સ્થાપિત ભૂમિકાને દર્શાવે છે.
સેન્ટ્રલ બેંકો અને અન્ય સત્તાવાર સંસ્થાઓએ Q2 માં તેમના અનામત (રિઝર્વ) માં ચોખ્ખો 289 ટન સોનું ઉમેર્યું હતું, જે વાર્ષિક ધોરણે 62% નો વધારો દર્શાવે છે, કારણ કે વિવિધ બજારોમાં ખરીદીમાં તેજી આવી હતી. મજબૂત બીજા ત્રિમાસિક ગાળા છતાં, Q1 માં નબળી પ્રવૃત્તિના કારણે પ્રથમ છામાસી માંગ તાજેતરના વર્ષોમાં જોવા મળેલા ઉચ્ચ સ્તરોથી નીચે રહી હતી. WGC ના સેન્ટ્રલ બેંક ગોલ્ડ રિઝર્વ સર્વેમાં બહાર આવ્યું છે કે 45% ઉત્તરદાતાઓ આગામી 12 મહિનામાં તેમના પોતાના સોનાના અનામતમાં વધારો કરવાનો ઈરાદો ધરાવે છે, જે સત્તાવાર અનામતમાં સોનાના સતત રહેલા મહત્વને રેખાંકિત કરે છે.
ઊંચા ભાવોએ Q2 માં દાગીના (જ્વેલરી) ની માંગ પર દબાણ ચાલુ રાખ્યું હતું, જેમાં વાર્ષિક ધોરણે 17% નો ઘટાડો થયો હતો કારણ કે ગ્રાહકોએ ઓછું સોનું ખરીદ્યું હતું અને હલકા વજનના ઉત્પાદનો તરફ વળ્યા હતા. આનાથી પ્રથમ છામાસીનું કદ (વોલ્યુમ) ઘટ્યું હતું, પરંતુ જ્વેલરીની માંગનું નાણાકીય મૂલ્ય મજબૂત રહ્યું હતું, જે H1 માં વાર્ષિક ધોરણે 22% વધીને વૈશ્વિક સ્તરે કુલ US$86 અબજ સુધી પહોંચ્યું હતું.
બીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં સોનાનો કુલ પુરવઠો વાર્ષિક ધોરણે 1,269 ટન પર અપરિવર્તિત રહ્યો હતો, કારણ કે ખાણ ઉત્પાદન અને રિસાયક્લિંગમાં ભિન્નતા જોવા મળી હતી. કેનેડા અને ચિલીના નવા ઉત્પાદનના ટેકાથી ખાણનો પુરવઠો વાર્ષિક ધોરણે અંદાજે 2% વધીને 966 ટન થયો હતો. તે જ સમયે, ઊંચા ભાવો હોવા છતાં રિસાયક્લિંગ વાર્ષિક ધોરણે 6% ઘટ્યું હતું.
“જ્યારે સોનાના ભાવોની સાથે ETF ફ્લો ઘટ્યો હતો, ત્યારે સેન્ટ્રલ બેંકોની સતત ખરીદી અને OTC રોકાણમાં વૃદ્ધિએ વર્ષના પ્રથમ છામાસી ગાળામાં સોનાની કુલ માંગને 2% ઊંચે લઈ જવામાં યોગદાન આપ્યું હતું.
“વર્ષ 2026 ના બીજા છામાસી ગાળા માટે, રોકાણ વૃદ્ધિને આગળ ધપાવે તેવી શક્યતા છે, જોકે માંગના મિશ્રણમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. OTC પ્રવૃત્તિ અને એશિયન રોકાણકારોની માંગ વધુ અગ્રણી ભૂમિકા ભજવે તેવી અપેક્ષા છે, જ્યારે પશ્ચિમી ગોલ્ડ ETF નો રસ વાસ્તવિક ઉપજ (real yields), યુએસ નાણાકીય નીતિની અપેક્ષાઓ અને ડૉલર સાથે વધુ ગાઢ રીતે જોડાયેલો હોઈ શકે છે. સેન્ટ્રલ બેંકો મહત્વપૂર્ણ ખરીદદાર બની રહેશે, જોકે છેલ્લા ચાર વર્ષમાં આપણે જે ઝડપ જોઈ છે તેના કરતાં થોડી ધીમી ગતિએ ખરીદી થઈ શકે છે. ઊંચા ભાવો જ્વેલરીના કદ (વોલ્યુમ) પર દબાણ જાળવી રાખશે, જોકે ગ્રાહકો વેચવાને બદલે સોનું જાળવી રાખવાનું ચાલુ રાખી શકે છે, જેમાં રિસાયક્લિંગ વધવાના સંકેતો નગણ્ય છે.”